TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH ĐIỆN BIÊN CÁC GIAI ĐOẠN XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN VÀ TRƯỞNG THÀNH

Tòa án nhân dân tỉnh Lai Châu (cũ)- TAND tỉnh Điện Biên ngày nay được thành lập cùng với sự thành lập tỉnh Lai Châu (cũ) vào năm 1963. Chịu sự song trùng lãnh đạo: Về tổ chức Tỉnh ủy chỉ đạo trực tiếp, về nghiệp vụ chuyên môn do Tòa án khu tự trị Tây Bắc hướng dẫn và chỉ đạo. 

Từ ngày đầu thành lập đến nay, TAND tỉnh Điện Biên đã trải qua nhiều nhiệm kỳ chánh án: đ/cVàng Văn Phát; đồng chí Lâm Du,  đồng chí Sùng Măng, đồng chí Lê Văn Hựu, đồng chí Lò Văn Hiếng, đồng chí Lường Văn Pánh, đồng chí Quàng Văn Liêm và hiện nay là đ/c Phạm Văn Nam. Nhiều đ/c được giao giữ chức vụ nhiều nhiệm kỳ như đ/c Lường Văn Pánh 04 nhiệm kỳ liên tiếp; có nhiều đ/c được giao nhiệm vụ Phó chánh án. Tuy mỗi giai đoạn có những khó khăn khác nhau nhưng các đ/c đã lãnh đạo Toà án nhân dân tỉnh Điện Biên vượt qua mọi khó khăn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chức trách được giao.

Toà án nhân dân tỉnh Điện Biên hiện nay có 10 Toà án nhân dân huyện, thị xã, thành phố và có 03 Toà chuyên trách, 03 phòng giúp việc trực thuộc TAND tỉnh.

 Khi  mới thành lập Toà án nhân dân tỉnh Lai Châu (cũ) – nay là TAND tỉnh Điện Biên gặp rất nhiều khó khăn do bộ máy mới được thành lập, cơ sở vật chất thiếu thốn, biên chế cán bộ ít, chưa có kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ xét xử; trình độ văn hóa của cán bộ, công chức cao nhất đến lớp 7/10, biên chế Toà án tỉnh thời kỳ đó chỉ có 4 Thẩm phán, cấp huyện chỉ có Chánh án là Thẩm phán; do đó Chánh án vừa làm công tác quản lý vừa trực tiếp xét xử.

 Năm 2003 chia tách tỉnh, Toà án nhân dân tỉnh Lai Châu cũ được chia tách thành TAND tỉnh Điện Biên và TAND tỉnh Lai Châu. Về tổ chức cán bộ có sự biến động, thiếu cán bộ; Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo TAND tỉnh Điện Biên đã kịp thời  kiện toàn, củng cố bộ máy tổ chức, sắp xếp, điều động, bổ nhiệm cán bộ thuộc quyền quản lý thực hiện nhiệm vụ được giao. Trong những năm qua, Lãnh đạo ngành Toà án đã cùng với Mặt trận Tổ Quốc tỉnh làm tốt công tác nhân sự, tham mưu và đề nghị HĐND hai cấp bầu gần 200 Hội thẩm nhân dân. Nhìn chung các  Hội thẩm nhân dân đều có  phẩm chất đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm,  đáp ứng được công tác xét xử của Tòa án nhân dân trong giai đoạn hiện nay, góp phần quan trọng trong việc hoàn thành tốt nhiệm vụ của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên.

Trước thời kỳ đổi mới, Tòa án Tỉnh đã xét xử nhiều vụ án lớn, điển hình có 03 vụ án phản bội Tổ quốc, âm mưu lật đổ chính quyền như vụ Bạc Cầm Oan xử năm 1978, vụ án Lò Văn Ấng tuyên truyền phản cách mạng ở xã Noong Hẹt- huyện Điện Biên; vụ án Lò Văn Hén và đồng bọn phạm tội phản cách mạng, âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân. Góp phần không nhỏ vào việc phòng ngừa, ngăn chặn các hoạt động gián điệp âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân, các tội phạm khác xâm phạm đến trật tự an toàn xã hội, tính mạng, tài sản của công dân cũng bị Tòa án xét xử nghiêm minh. Thông qua các phiên tòa đã vạch trần các âm mưu thù địch của các thế lực phản động, phá hoại sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng CNXH ở nước ta. Đồng thời TAND hai cấp đã tích cực tuyên truyền những chủ trương đường lối, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, góp phần vào công cuộc đấu tranh chống lại kẻ thù của cách mạng Việt Nam, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn trật tự an ninh, cuộc sống bình yên của nhân dân và góp phần vào việc củng cố vững chắc chính quyền nhân dân.

Trong thời kỳ đổi mới, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã có nhiều cố gắng vươn lên bám sát và phục vụ có hiệu quả công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước. Từng bước đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án, Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo TAND hai cấp luôn coi trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tác phong, đạo đức lối sống cho đội ngũ cán bộ công chức từ đó xây dựng TAND hai cấp tỉnh Điện Biên thật sự trong sạch, vững mạnh, các tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên được xây dựng thành cơ sở chính trị vững mạnh, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã nhận thức rõ tầm quan trọng của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi sướng và lãnh đạo, nên trong công tác xét xử của TAND hai cấp đã khẩn trương đưa các vụ án tham nhũng, cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, tham ô, nhận hối lộ, các vụ án về tệ nạn xã hội, các vụ án về ma túy… đều được đưa ra xét xử nghiêm minh nhằm góp phần tích cực trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm, để ổn định chính trị, tạo đà cho kinh tế của tỉnh Điện Biên ngày một phát triển.

Trong những năm gần đây TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã đưa ra xét xử nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, điển hình như vụ: Giàng A Tỉnh và đồng bọn phạm tội Hoạt động phỉ( điều 83 của BLHS); các vụ án về ma túy có tổ chức và quy mô lớn như Thào Và Của và đồng phạm, Vì Thị Sen và đồng phạm; các vụ án về tội giết người, cướp tài sản như Lò Văn Vinh, Quàng Văn Hồng; Tranh chấp dân sự về Hợp đồng thuê khoán tài sản, Tranh chấp QSD đất….Các vụ án Tòa án hai cấp đã xét xử được đông đảo nhân dân đồng tình ủng hộ. Ngoài việc giải quyết, xét xử các loại vụ án tại trụ sở, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên còn phối hợp với các ngành liên quan, đưa hàng trăm vụ án đi xét xử lưu động tại nơi xảy ra tội phạm nhằm tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật sâu rộng trong nhân dân, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

Công tác xét xử các vụ án hình sự về cơ bản đảm bảo đúng người, đúng tội , đúng pháp luật; đặc biệt không có trường hợp nào bị kết án oan người không có tội. Công tác giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự và các vụ án hành chính, kinh doanh thương mại, lao động cũng có nhiều tiến bộ, góp phần giải quyết tốt các tranh chấp trong nhân dân, thúc đẩy sự phát triển của giao lưu dân sự; kinh doanh, thương mại; bảo vệ các quyền lợi ích chính đáng của người lao động, các đơn vị sử dụng lao động.

Cùng với việc làm tốt công tác xét xử giải quyết các loại vụ án, các mặt công tác khác như: Công tác tổng kết thực tiễn xét xử; công tác xây dựng Ngành; công tác tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho Hội thẩm nhân dân; công tác hợp tác quốc tế; công tác thi đua khen thưởng; công tác quy hoạch xây dựng trụ sở Tòa án nhân dân cấp huyện… cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Các hoạt động xã hội cũng được duy trì và đẩy mạnh tại Tòa án nhân dân hai cấp. Công tác đền ơn đáp nghĩa, ủng hộ người nghèo, trẻ em khó khăn, ủng hộ đồng bào bị thiên tai bão lụt, nhận đỡ đầu một số xã, thôn, bản nghèo ở  vùng sâu, vùng xa... được duy trì thường xuyên. Bên cạnh đó các Tòa án hai cấp còn hưởng ứng và tham gia tích cực vào các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao của cơ quan Đảng, công đoàn cấp trên, của Ngành và địa phương; duy trì thường xuyên việc cử cán bộ đi cơ sở để phối hợp trong công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước.

Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, trưởng thành, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước mà trực tiếp  là Cấp uỷ - Hội đồng nhân dân các cấp và của Toà án nhân dân Tối cao, tổ chức bộ máy cán bộ, cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị của cán bộ Toà án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên không ngừng được nâng lên. Đến nay Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên có 146 cán bộ, công chức,  trong đó có 48 Thẩm phán (31 thẩm phán giữ chức vụ Chánh án và các Phó Chánh án, Chánh Tòa, các Phó chánh Tòa, Chánh văn phòng, Phó Chánh văn phòng), các Thẩm phán đều đã được đào tạo trình độ cử nhân luật; trình độ lý luận chính trị trung cấp, cao cấp; trên 97% cán bộ, công chức có trình độ đại học. Nhìn chung tuyệt  đại đa số cán bộ, công chức Toà án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên hiện nay có đạo đức cách mạng trong sáng, bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với Đảng, Nhà nước và tận tuỵ với nhân dân. Đội ngũ Hội thẩm nhân dân cũng không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng đồng thời, có nhiều đóng góp quan trọng trong hoạt động giải quyết, xét xử các loại vụ án của TAND hai cấp tỉnh Điện Biên. Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, cán bộ công chức Toà án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên  qua các thời kỳ dù ở cương vị nào, hiện nay đang công tác hoặc chuyển vị trí công tác khác, đã nghỉ chế độ đều giữ được bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức người cán bộ Toà án nhân dân, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, nhân dân giao phó, là tấm gương sáng của cán bộ công chức ngành Toà án cho các thế hệ sau phát huy và noi theo.

Hoạt động của Tòa án hai cấp tỉnh Điện biên trong những năm qua luôn bám sát đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, vận dụng đúng đắn tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và thực hiện tốt Di chúc của Người nên đã góp phần xứng đáng vào chặng đường vẻ vang của hệ thống TAND. TAND tỉnh Điện Biên trong mọi  giai đoạn, đều hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, phục vụ có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của địa phương. Với những thành tích nổi bật đó TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã vinh dự được Chủ tịch nước CHXNCN Việt Nam tặng thưởng Huân chương lao động hạng III cho 01 tập thể (TAND tỉnh) và 01 cá nhân vào năm 2005 và tặng Huân chương lao động Hạng Nhất cho 01 cá nhân, tặng Huân chương lao động Hạng Nhì cho tập thể TAND tỉnh vào năm 2011; 03 tập thể được Thủ tướng Chính phủ tặng cờ thi đua và 03 tập thể, cá nhân được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 13 tập thể được Bộ Tư pháp và TAND Tối cao tặng cờ thi đua xuất sắc và hàng chục tập thể và cá nhân được Bộ trưởng Bộ tư pháp, Chánh án TAND Tối Cao tặng Bằng khen; 12 đồng chí đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua ngành Toà án nhân dân; có 06 tập thể được UBND tỉnh tặng cờ thi đua xuất sắc và có rất nhiều tập thể, cá nhân được UBND tỉnh tặng Bằng khen; có nhiều tập thể và cá nhân được cấp ủy và UBND cấp huyện, Chánh án TAND tỉnh tặng thưởng giấy khen; 100% cán bộ công chức đều đạt danh hiệu Lao động tiên tiến, mỗi năm đều có từ  13 – 15 đồng chí đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Đó là những tập thể, cá nhân xuất sắc, tô đẹp thêm truyền thống của Tòa án nhân dân nói chung và của Toà án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên nói riêng. Đây là nguồn động viên khích lệ to lớn của Đảng và Nhà nước  đối với TAND hai cấp tỉnh Điện Biên trong hơn nửa thế kỷ qua.

Có được những kết quả đáng khích lệ nêu trên, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên luôn nhận được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời và sâu sắc của các đồng chí lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và sự phối hợp chặt chẽ của các ban, ngành hữu quan ở tỉnh, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng ở các cấp. Mặt khác, dưới sự chỉ đạo chặt chẽ, kịp thời của lãnh đạo Tòa án nhân dân Tối cao, cán bộ, công chức TAND hai cấp đã đoàn kết, nhất trí, khắc phục khó khăn, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công tác, nỗ lực phấn đấu, phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm để hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

 Trong bối cảnh hiện nay các thế lực phản động trong và ngoài nước tiếp tục  chống phá nhà nước Việt nam. Tình hình tội phạm còn diễn biến phức tạp số lượng các vụ án dân sự, hành chính... có chiều hướng gia tăng, đòi hỏi  mỗi cán bộ công chức Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Điện Biên cần  phải xác định rõ trách nhiệm của mình, nỗ lực phấn đấu nhiều hơn nữa để hoàn thành  tốt nhiệm vụ được giao. TAND hai cấp tỉnh Điện Biên cần tiếp tục xây dựng và duy trì, đẩy mạnh các phong trào thi đua để lập thành tích chào mừng các sự kiện lịch sử này, đặc biệt tiếp tục thực hiện phong trào thi đua “ Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư” với phương châm phải “ gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân” gắn với việc “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”./.